2009-cu ilin ilk 5 ayı ərzində respublikanın rezident və qeyri-rezidentləri tərəfindən 120 ölkə ilə aparılmış ticarət əməliyyatlarının həcmi 6853258,8 min ABŞ dolları olmuşdur. Bu müddət ərzində 4591237,8 min ABŞ dolları dəyərində 1300 adda mal ixrac, 2262021,0 min ABŞ dolları dəyərində 4797 adda mal isə idxal olunmuş, ixrac-idxal əməliyyatları üzrə müsbət saldo 2329216,8 min ABŞ dolları təşkil etmişdir.

O cümlədən, respublikaya 14384,9 min ABŞ dolları dəyərində 428,5 ton əmtəə dövlət, hökumət və beynəlxalq təşkilatların xətti ilə təmənnasız kömək, humanitar yük və texniki yardım kimi daxil olmuşdur.

2008-ci ilin ilk 5 ayına nisbətən 2009-cu ilin ilk 5 ayında ixrac əməliyyatlarının həcmi 69,12% (10278034,0 min ABŞ dolları), idxal əməliyyatlarının həcmi isə 8,16% (201001,5 min ABŞ dolları) azalmışdır.

Müvəqqəti ixrac rejimində ölkəmizdən 49407,6 min ABŞ dolları dəyərində mal ixrac edilmiş, 148377,8 min ABŞ dolları dəyərində mal isə ölkəyə müvəqqəti idxal edilmişdir.

2009-cu ilin ilk 5 ayı ərzində müxtəlif növ nəqliyyat vasitələrindən istifadə etməklə 16203,7 min ton yük daşınmışdır. Bu da keçən ilin müvafiq dövrünə nisbətən 48,38% təşkil etmişdir. Bunlardan 13291,9 min ton ixrac, 2911,8 min ton isə idxal əməliyyatlarının payına düşür. İxrac əməliyyatlarında əsasən dəniz (107,1 min ton), dəmiryolu (1253,0 min ton), avtomobil (164,4 min ton), hava (397,4 min ton) və stasionar nəqletmə (boru kəməri) (11366,9 min ton) nəqliyyat vasitələrindən istifadə olunmuşdur. İdxal əməliyyatlarında dəniz (116,1 min ton), dəmiryolu (2183,6 min ton), avtomobil (587,8 min ton) və hava (9,6 min ton) nəqliyyat vasitələrinə üstünlük verilmişdir. Qeyd etmək lazımdır ki, daşınmalarda nəqliyyat vasitələrindən istifadənin vəziyyətinin təhlili yalnız yük gömrük bəyannamələri (YGB) əsasında aparılmışdır.

Göstərilən müddət ərzində gömrük orqanlarında 80780 (əlavə vərəqlə birlikdə 110186) ədəd YGB rəsmiləşdirilmişdir. Bunlardan 11697 (əlavə vərəqlə birlikdə 13107) ədəd ixrac, 69083 (əlavə vərəqlə birlikdə 97079) ədəd idxal YGB-dir. 2009-cu ilin ilk 5 ayında YGB-lərin ümumi sayı 2008-ci ilin müvafiq dövrünə nisbətən 83,89% təşkil etmiş və ya 15510 ədəd bəyannamə az olmuşdur. O cümlədən ixracda azalma 6414 (64,59%) ədəd, idxalda isə 9096 (88,37%) ədəd YGB olmuşdur.

Tranzit olaraq Azərbaycan Respublikası ərazisindən 2489,4 min ton yük keçirilmişdir. Tranzit yüklər əsasən İsveçrə (951,6 min ton), İtaliya (450,1 min ton), Gürcüstan (260,2 min ton), Bermud adaları (237,5 min ton), Türkmənistan (205,2 min ton), İran (116,5 min ton), Tacikistan (97,3 min ton), Rusiya (72,6 min ton) və Türkiyə (44,7 min ton) dövlətlərinə göndərilmişdir. Azərbaycan Respublikası ərazisindən daşınan tranzit yükün miqdarı keçən ilin müvafiq dövrünə nisbətən 86,40% olmuş və ya 391,7 min ton azalmışdır.

2009-cu ilin ilk 5 ayı ərzində ixrac-idxal əməliyyatlarının həcminin aylar üzrə dəyişməsi aşağıdakı kimi olmuşdur:

- ixrac əməliyyatlarının həcminin yüksək həddi aprel ayında (1055036,8 min ABŞ dolları), aşağı həddi isə yanvar ayında (694489,9 min ABŞ dolları) olmuşdur;

- idxal əməliyyatlarının həcminin yüksək həddi yanvar ayında (518167,1 min ABŞ dolları), aşağı həddi isə mart ayında (395922,5 min ABŞ dolları) olmuşdur;

- may ayında ixrac əməliyyatlarının həcmi aprel ayı ilə müqayisədə 1116,0 min ABŞ dolları, idxal əməliyyatlarının həcmi isə 67355,4 min ABŞ dolları həcmində azalmışdır;

- ixrac əməliyyatlarında orta aylıq artım 89857,7 min ABŞ dolları, idxal əməliyyatlarında isə orta aylıq azalma 20487,3 min ABŞ dolları olmuşdur.

Fiziki şəxslər tərəfindən respublikaya gətirilən 94875,2 min ABŞ dolları dəyərində əmtəə gömrük mədaxil orderləri (GMO) ilə rəsmiləşdirilmişdir. Keçən ilin müvafiq dövrünə nisbətən GMO ilə rəsmiləşdirilən yüklərin dəyəri 140,98% təşkil etmiş və ya 27580,6 min ABŞ dolları çox olmuşdur.

İdxal-ixrac əməliyyatlarının saziş növləri üzrə təhlili göstərir ki, 2009-cu ilin ilk 5 ayı ərzində 01, 21, 41 və 80 saziş növlərinə üstünlük verilib.

 

 

01 (milli valyuta ilə hesablaşma)         -5,20 %                 -0,46 %

21 (SDV ilə hesablaşma)                      -91,25 % -              77,70 %

23 (dövlət krediti üzrə hesablaşma)    -0,02 %                 -4,00 %

41 (qapalı dövriyyəli valyuta)                  -0,51 %                 -3,85 %

80 (digərləri)                                             -3,03 %                 -13,99 %

 

İxrac və idxalın strukturunda gömrük nəzarətindən keçən əsas əmtəələrin payı (%-lə) aşağıdakı kimidir (2008-ci ilin ilk 5 ayına nisbətən müqayisə statistik dəyərə görə aparılmışdır):

İxracda: xam neft - 78,63% (2008-ci ilin ilk 5 ayının ixracına nisbətən 26,88%), neft məhsulları - 13,15% (68,96%), bitki və heyvan mənşəli yağlar - 1,14% (101,08%), meyvə-tərəvəz - 0,69% (71,18%), qara metallar və onlardan hazırlanan məmulatlar - 0,53% (58,27%), alüminium və ondan hazırlanan məmulatlar - 0,24% (20,88%), kimya sənayesi məhsulları - 0,15% (12,69%), alkoqollu və alkoqolsuz içkilər - 0,09% (50,03%), tütün və tütün məmulatları - 0,04% (135,18%), pambıq - 0,04% (32,67%) təşkil edir. Qalan əmtəələrin payına 5,30% düşür.

İdxalda: maşın və elektrik aparatları, avadanlıqlar, elektrotexniki avadanlıqlar və onların ehtiyat hissələri - 34,91% (2008-ci ilin ilk 5 ayının idxalına nisbətən 114,79%), ərzaq məhsulları - 12,62% (87,73%), nəqliyyat vasitələri və onların hissələri - 11,91% (57,20%), qara metallar və onlardan hazırlanan məmulatlar - 9,06% (90,07%), əczaçılıq məhsulları - 2,50% (126,27%), oduncaq və ondan hazırlanan məmulatlar - 1,07% (79,79%), xalq istehlakı malları - 0,69% (71,23%), mebel - 0,62% (99,13%) təşkil edir. Qalan əmtəələrin payına 26,62% düşür.

 

 

 

1) Neft (xam)                                            10996279,6 t           3609916,5

1.1) Boru kəməri ilə 01.06.2009-cu

ilə qədər gedən xam neft (sayğac

göstəricilərinə əsasən)

-Şimal boru kəməri ilə                           1059927,0 t

-Supsa boru kəməri ilə                          1856656,3 t

-Bakı-Tbilisi-Ceyhan                               13643874,6 t

1.2) Dəmiryolu nəqliyyatı

01.06.2009-cu ilə qədər yola

salınan xam neft (şərti YGB)                  572089,2 t

2) Neft emal məhsulları                          1436680,5 t              603909,1

o cümlədən, saziş növləri üzrə:

- sərbəst dönərli valyuta ilə                    1049588,7 t              364360,9

- digərləri                                                    3562,8 t                    1388,5

2.1) 01.06.2009-cu ilə qədər şərti

bəyannamə ilə yola salın. rəsmi-

ləşdirilməmiş neft məhsulları                119278,6 t

3) Bitki və heyvan mənş. yağ.                  21862,2 t                  52172,7                   64,7 %

4) Spirtli içkilər                                           2872394,1 l              4171,3                     48,3 %

5) Tütün                                                       767,3 t                       1768,5                     69,9 %

6) Tütün məmulatı                                    128106,0 min əd.    191,0                       178,1 %

7) Qara metallar                                        17110,0 t                   7698,4                     34,8 %

8) Alüminium                                             12079,5 t                    11209,4                  45,9 %

9) Çay                                                         2269,4 t                       9824,3                     107,1 %

10) Pambıq mahlıcı                                 1887,0 t                       1717,5                     35,6 %

11) Elektrik enerjisi                                  190,7 mln. kvt//s        6716,7

12) Təbii qaz                                             491478,7min kub//m90676,8