2009-cu ilin ilk 7 ayı ərzində respublikanın rezident və qeyri-rezidentləri tərəfindən 126 ölkə ilə aparılmış ticarət əməliyyatlarının həcmi 10379551,3 min ABŞ dolları olmuşdur. Bu müddət ərzində 7141651,2 min ABŞ dolları dəyərində 1597 adda mal ixrac, 3237900,2 min ABŞ dolları dəyərində 5155 adda mal isə idxal olunmuş, ixrac-idxal əməliyyatları üzrə müsbət saldo 3903751,0 min ABŞ dolları təşkil etmişdir.

O cümlədən, respublikaya 16618,9 min ABŞ dolları dəyərində 785,5 ton əmtəə dövlət, hökumət və beynəlxalq təşkilatların xətti ilə təmənnasız kömək, humanitar yük və texniki yardım kimi daxil olmuşdur.

2008-ci ilin ilk 7 ayına nisbətən 2009-cu ilin ilk 7 ayında ixrac əməliyyatlarının həcmi 79,40% (27533885,3 min ABŞ dolları) azalmış, idxal əməliyyatlarının həcmi isə 17,16% (670895,3 min ABŞ dolları) azalmışdır.

Müvəqqəti ixrac rejimində ölkəmizdən 86451,4 min ABŞ dolları dəyərində mal ixrac edilmiş, 310776,1 min ABŞ dolları dəyərində mal isə ölkəyə müvəqqəti idxal edilmişdir.

2009-cu ilin ilk 7 ayı ərzində müxtəlif növ nəqliyyat vasitələrindən istifadə etməklə 23330,8 min ton yük daşınmışdır. Bu da keçən ilin müvafiq dövrünə nisbətən 33,22 % təşkil etmişdir. Bunlardan 19025,6 min ton ixrac, 4305,2 min ton isə idxal əməliyyatlarının payına düşür. İxrac əməliyyatlarında əsasən dəniz (168,3 min ton), dəmiryolu (1799,5 min ton), avtomobil (249,7 min ton), hava (828,5 min ton) və stasionar nəql etmə (boru kəməri) (15975,1 min ton) nəqliyyat vasitələrindən istifadə olunmuşdur. İdxal əməliyyatlarında dəniz (178,2 min ton), dəmiryolu (3249,5 min ton), avtomobil (846,0 min ton) və hava (12,9 min ton) nəqliyyat vasitələrinə üstünlük verilmişdir. Qeyd etmək lazımdır ki, daşınmalarda nəqliyyat vasitələrindən istifadənin vəziyyətinin təhlili yalnız yük gömrük bəyannamələri (YGB) əsasında aparılmışdır.

Göstərilən müddət ərzində gömrük orqanlarında 115743 (əlavə vərəqlə birlikdə 157340) ədəd YGB rəsmiləşdirilmişdir. Bunlardan 17850 (əlavə vərəqlə birlikdə 20372) ədəd ixrac, 97893 (əlavə vərəqlə birlikdə 136968) ədəd idxal YGB-dir. 2009-cu ilin ilk 7 ayında YGB-lərin ümumi sayı 2008-ci ilin müvafiq dövrünə nisbətən 83,18% təşkil etmiş və ya 23412 ədəd bəyannamə az olmuşdur. O cümlədən, ixracda azalma 8972 (66,55%) ədəd, idxalda isə 14440 (87,15%) ədəd YGB olmuşdur.

Tranzit olaraq Azərbaycan Respublikası ərazisindən 3624,6 min ton yük keçirilmişdir. Tranzit yüklər əsasən İsveçrə (1263,5 min ton), İtaliya (765,1 min ton), Bermud adaları (497,9 min ton), Gürcüstan (342,0 min ton), Türkmənistan (232,6 min ton), Tacikistan (170,5 min ton), İran (135,0 min ton), Rusiya (79,4 min ton) və Türkiyə (55,8 min ton) dövlətlərinə göndərilmişdir. Azərbaycan Respublikası ərazisindən daşınan tranzit yükün miqdarı keçən ilin müvafiq dövrünə nisbətən 92,81% olmuş və ya 280,6 min ton azalmışdır.

2009-cu ilin ilk 7 ayı ərzində ixrac-idxal əməliyyatlarının həcminin aylar üzrə dəyişməsi aşağıdakı kimi olmuşdur:

- ixrac əməliyyatlarının həcminin yüksək həddi iyul ayında (1329958,4 min ABŞ dolları), aşağı həddi isə yanvar ayında (694489,9 min ABŞ dolları) olmuşdur;

- idxal əməliyyatlarının həcminin yüksək həddi iyul ayında (519558,7 min ABŞ dolları), aşağı həddi isə mart ayında (395938,4 min ABŞ dolları) olmuşdur;

- iyul ayında ixrac əməliyyatlarının həcmi iyun ayı ilə müqayisədə 109454,6 min ABŞ dolları həcmində artmışdır;

- iyul ayında idxal əməliyyatlarının həcmi iyun ayı ilə müqayisədə 63072,5 min ABŞ dolları həcmində artmışdır.

- ixrac əməliyyatlarında orta aylıq artım 105911,4 min ABŞ dolları, idxal əməliyyatlarında isə 231,9 min ABŞ dolları olmuşdur.

Fiziki şəxslər tərəfindən respublikaya gətirilən 129145,2 min ABŞ dolları dəyərində əmtəə gömrük mədaxil orderləri (GMO) ilə rəsmiləşdirilmişdir. Keçən ilin müvafiq dövrünə nisbətən GMO ilə rəsmiləşdirilən yüklərin dəyəri 104,0% təşkil etmiş və ya 4976,9 min ABŞ dolları çox olmuşdur.

İdxal-ixrac əməliyyatlarının saziş növləri üzrə təhlili göstərir ki, 2009-cu ilin ilk 7 ayı ərzində 01, 21, 41 və 80 saziş növlərinə üstünlük verilib.

 

                                                                     İxracda:                İdxalda:

01 (milli valyuta ilə hesablaşma)          -4,96 %                 -0,36 %

21 (SDV ilə hesablaşma)                       -91,00 % -              78,73 %

23 (dövlət krediti üzrə hesablaşma)     -0,01 %                 -3,90 %

41 (qapalı dövriyyəli valyuta)                   -0,79 %                 -3,95 %

80 (digərləri)                                              -3,24 %                 -13,06 %

 

İxrac və idxalın strukturunda gömrük nəzarətindən keçən əsas əmtəələrin payı (%-lə) aşağıdakı kimidir (2008-ci ilin ilk 7 ayına nisbətən müqayisə statistik dəyərə görə aparılmışdır):

İxracda: xam neft - 79,68% (2008-ci ilin ilk 7 ayıının ixracına nisbətən 17,49%), neft məhsulları - 12,45% (68,55%), meyvə-tərəvəz - 1,01% (77,25%), bitki və heyvan mənşəli yağlar - 0,98% (98,10%), qara metallar və onlardan hazırlanan məmulatlar - 0,59% (51,96%), kimya sənayesi məhsulları - 0,17% (14,84%), alüminium və ondan hazırlanan məmulatlar - 0,16% (15,11%), pambıq - 0,09% (91,47%), alkoqollu və alkoqolsuz içkilər - 0,07% (49,36%), tütün və tütün məmulatları - 0,04% (141,30%) təşkil edir. Qalan əmtəələrin payına 4,76% düşür.

İdxalda: maşın və elektrik aparatları, avadanlıqlar, elektrotexniki avadanlıqlar və onların ehtiyat hissələri - 33,05% (2008-ci ilin ilk 7 ayıının idxalına nisbətən 92,04%), nəqliyyat vasitələri və onların hissələri - 13,23% (56,10%), ərzaq məhsulları - 12,74% (86,92%), qara metallar və onlardan hazırlanan məmulatlar - 8,76% (78,46%), əczaçılıq məhsulları - 2,61% (132,66%), oduncaq və ondan hazırlanan məmulatlar - 1,25% (94,03%), xalq istehlakı malları - 0,67% (74,86%), mebel - 0,60% (95,73%) təşkil edir. Qalan əmtəələrin payına 27,09% düşür.

 

 

1) Neft (xam)                                             15598566,6 t           5690397,0

1.1) Boru kəməri ilə 01.08.2009-cu

ilə qədər gedən xam neft

(sayğac göstəricilərinə əsasən)

-Şimal boru kəməri ilə                            1478605,0 t

-Supsa boru kəməri ilə                           2545307,8 t

-Bakı-Tbilisi-Ceyhan                                20019232,0 t

1.2) Dəmiryolu nəqliyyatı

01.08.2009-cu ilə qədər yola

salınan xam neft (şərti YGB)                  704887,1 t

2) Neft emal məhsulları                          2022672,3 t             889106,6

o cümlədən, saziş növləri üzrə:

- sərbəst dönərli valyuta ilə                    1395674,2 t             530725,8

- diğərləri 10752,1 t 5256,7

2.1) 01.08.2009-cu ilə qədər şərti

bəyannamə ilə yola salın. rəsmi-

ləşdirilməmiş neft məhsulları               116325,4 t

3) Bitki və heyvan mənş.yağ.                  30184,6 t                  69935,0                 65,0 %

4) Spirtli içkilər                                          3507834,8 L            5158,9                    48,9 %

5) Tütün                                                      1077,6 t                    2483,1                    73,3 %

6) Tütün məmulatı                                   135106,0 min əd.   686,2                       125,9 %

7) Qara metallar                                       24522,7 t                  11171,7                  36,2 %

8) Alüminium                                            12133,5 t                   11239,4                 33,3 %

9) Çay                                                         3182,3 t                     13480,8                 111,8 %

10) Pambıq mahlıcı                                 6567,5 t                     6101,1                    96,8 %

11) Elektrik enerjisi                                 534,7 mln. kvt/s        21316,3

12) Təbii qaz                                            499085,8 min kub/m92198,2