2009-cu ilin ilk 8 ayı ərzində respublikanın rezident və qeyri-rezidentləri tərəfindən 129 ölkə ilə aparılmış ticarət əməliyyatlarının həcmi 12407743,5 min ABŞ dolları olmuşdur. Bu müddət ərzində 8584531,2 min ABŞ dolları dəyərində 1693 adda mal ixrac, 3823212,4 min ABŞ dolları dəyərində 5321 adda mal isə idxal olunmuş, ixrac-idxal əməliyyatları üzrə müsbət saldo 4761318,8 min ABŞ dolları təşkil etmişdir.

O cümlədən, respublikaya 17864,5 min ABŞ dolları dəyərində 859,9 ton əmtəə dövlət, hökumət və beynəlxalq təşkilatların xətti ilə təmənnasız kömək, humanitar yük və texniki yardım kimi daxil olmuşdur.

2008-ci ilin ilk 8 ayına nisbətən 2009-cu ilin ilk 8 ayında ixrac əməliyyatlarının həcmi 77,23% (29123900,5 min ABŞ dolları), idxal əməliyyatlarının həcmi isə 15,18% (684317,7 min ABŞ dolları) azalmışdır.

Müvəqqəti ixrac rejimində ölkəmizdən 97622,9 min ABŞ dolları dəyərində mal ixrac edilmiş, 335460,2 min ABŞ dolları dəyərində mal isə ölkəyə müvəqqəti idxal edilmişdir.

2009-cu ilin ilk 8 ayı ərzində müxtəlif növ nəqliyyat vasitələrindən istifadə etməklə 27499,5 min ton yük daşınmışdır. Bu da keçən ilin müvafiq dövrünə nisbətən 37,09% təşkil etmişdir. Bunlardan 22583,1 min ton ixrac, 4916,4 min ton isə idxal əməliyyatlarının payına düşür. İxrac əməliyyatlarında əsasən dəniz (181,1 min ton), dəmiryolu (2079,9 min ton), avtomobil (286,2 min ton), hava (1600,4 min ton) və stasionar nəql etmə (boru kəməri) (18430,6 min ton) nəqliyyat vasitələrindən istifadə olunmuşdur. İdxal əməliyyatlarında dəniz (214,4 min ton), dəmiryolu (3692,3 min ton), avtomobil (974,8 min ton) və hava (14,7 min ton) nəqliyyat vasitələrinə üstünlük verilmişdir. Qeyd etmək lazımdır ki, daşınmalarda nəqliyyat vasitələrindən istifadənin vəziyyətinin təhlili yalnız yük gömrük bəyannamələri (YGB) əsasında aparılmışdır.

Göstərilən müddət ərzində gömrük orqanlarında 132955 (əlavə vərəqlə birlikdə 181245) ədəd YGB rəsmiləşdirilmişdir. Bunlardan 20807 (əlavə vərəqlə birlikdə 23858) ədəd ixrac, 112148 (əlavə vərəqlə birlikdə 157387) ədəd idxal YGB-dir. 2009-cu ilin ilk 8 ayında YGB-lərin ümumi sayı 2008-ci ilin müvafiq dövrünə nisbətən 84,43% təşkil etmiş və ya 24520 ədəd bəyannamə çox olmuşdur. O cümlədən, ixracda azalma 9017 (69,77%) ədəd, idxalda isə 15503 (87,86%) ədəd YGB olmuşdur.

Tranzit olaraq Azərbaycan Respublikası ərazisindən 4202,1 min ton yük keçirilmişdir. Tranzit yüklər əsasən İsveçrə (1405,8 min ton), İtaliya (903,8 min ton), Bermud adaları (698,2 min ton), Gürcüstan (372,7 min ton), Türkmənistan (238,9 min ton), Tacikistan (194,8 min ton), İran (133,7 min ton), Rusiya (80,1 min ton) və Türkiyə (70,8 min ton) dövlətlərinə göndərilmişdir. Azərbaycan Respublikası ərazisindən daşınan tranzit yükün miqdarı keçən ilin müvafiq dövrünə nisbətən 95,73% olmuş və ya 187,6 min ton azalmışdır.

2009-cu ilin ilk 8 ayı ərzində ixrac-idxal əməliyyatlarının həcminin aylar üzrə dəyişməsi aşağıdakı kimi olmuşdur:

- ixrac əməliyyatlarının həcminin yüksək həddi avqust ayında (1440129,0 min ABŞ dolları), aşağı həddi isə yanvar ayında (694489,9 min ABŞ dolları) olmuşdur;

- idxal əməliyyatlarının həcminin yüksək həddi avqust ayında (572082,6 min ABŞ dolları), aşağı həddi isə mart ayında (397794,3 min ABŞ dolları) olmuşdur;

- avqust ayında ixrac əməliyyatlarının həcmi iyul ayı ilə müqayisədə 109416,7 min ABŞ dolları həcmində artmışdır;

- avqust ayında idxal əməliyyatlarının həcmi iyul ayı ilə müqayisədə 50481,4 min ABŞ dolları həcmində artmışdır;

- ixrac əməliyyatlarında orta aylıq artım 106519,9 min ABŞ dolları, idxal əməliyyatlarında isə 7702,2 min ABŞ dolları olmuşdur.

Fiziki şəxslər tərəfindən respublikaya gətirilən 146036,5 min ABŞ dolları dəyərində əmtəə gömrük mədaxil orderləri (GMO) ilə rəsmiləşdirilmişdir. Keçən ilin müvafiq dövrünə nisbətən GMO ilə rəsmiləşdirilən yüklərin dəyəri 94,14% təşkil etmiş və ya 9083,3 min ABŞ dolları az olmuşdur.

İdxal-ixrac əməliyyatlarının saziş növləri üzrə təhlili göstərir ki, 2009-cu ilin ilk 8 ayı ərzində 01, 21, 41 və 80 saziş növlərinə üstünlük verilib.

 

01 (milli valyuta ilə hesablaşma)           -5,42 %                  -0,31 %

21 (SDV ilə hesablaşma)                        -90,52 %                -76,33 %

23 (dövlət krediti üzrə hesablaşma)      -0,01 %                  -6,67 %

41 (qapalı dövriyyəli valyuta)                    -0,71 %                  -3,86 %

80 (digərləri)                                               -3,34 %                  -12,83 %

 

İxrac və idxalın strukturunda gömrük nəzarətindən keçən əsas əmtəələrin payı (%-lə) aşağıdakı kimidir (2008-ci ilin ilk 8 ayına nisbətən müqayisə statistik dəyərə görə aparılmışdır):

İxracda: xam neft - 79,73% (2008-ci ilin ilk 8 ayının ixracına nisbətən 19,35%), neft məhsulları - 12,77% (78,35%), meyvə-tərəvəz - 0,90% (77,80%), bitki və heyvan mənşəli yağlar - 0,89% (96,00%), qara metallar və onlardan hazırlanan məmulatlar - 0,58% (57,50%), kimya sənayesi məhsulları - 0,17% (16,40%), alüminium və ondan hazırlanan məmulatlar - 0,13% (13,45%), pambıq - 0,12% (122,45%), alkoqollu və alkoqolsuz içkilər - 0,08% (55,15%), tütün və tütün məmulatları - 0,04% (149,46%) təşkil edir. Qalan əmtəələrin payına 4,58% düşür.

İdxalda: maşın və elektrik aparatları, avadanlıqlar, elektrotexniki avadanlıqlar və onların ehtiyat hissələri - 35,06% (2008-ci ilin ilk 8 ayının idxalına nisbətən 99,60%), nəqliyyat vasitələri və onların hissələri - 13,15% (59,19%), ərzaq məhsulları - 12,02% (84,27%), qara metallar və onlardan hazırlanan məmulatlar - 8,68% (78,77%), əczaçılıq məhsulları - 2,54% (136,89%), oduncaq və ondan hazırlanan məmulatlar - 1,25% (94,36%), xalq istehlakı malları - 0,69% (80,70%), mebel - 0,59% (94,12%) təşkil edir. Qalan əmtəələrin payına 26,01% düşür.

 

 

1) Neft (xam)                                             18054082,4 t             6844401,4

1.1) Boru kəməri ilə 01.09.2009-cu

ilə qədər gedən xam neft (sayğac

göstəricilərinə əsasən)

-Şimal boru kəməri ilə                            1718418,0 t

-Supsa boru kəməri ilə                           2761207,5 t

-Bakı-Tbilisi-Ceyhan                                23108058,2 t

1.2) Dəmiryolu nəqliyyatı

01.09.2009-cu ilə qədər yola

salınan xam neft (şərti YGB)                  815408,2 t

2) Neft emal məhsulları                          2363113,4 t               1096275,8

o cümlədən, saziş növləri üzrə:

- sərbəst dönərli valyuta ilə                    1591194,8 t                624434,9

- digərləri                                                   14544,0 t                     7491,3

2.1) 01.09.2009-cu ilə qədər şərti

bəyannamə ilə yola salın.

rəsmiləşdirilməmiş neft məhsulları    121315,2 t

3) Bitki və heyvan mənş.yağ.                  32826,5 t                     76571,0                  63,2 %

4) Spirtli içkilər                                          4487257,8 L               6794,4                     55,4 %

5) Tütün                                                      1243,6 t                        2845,3                    80,5 %

6) Tütün məmulatı                                   140106,0 min əd.       723,7                       117,8 %

7) Qara metallar                                       26740,0 t                     12187,6                   36,0 %

8) Alüminium                                            12257,5 t                      11323,4                   29,8 %

9) Çay                                                         3669,6 t                        15314,1                  109,8 %

10) Pambıq mahlıcı                                 10691,4 t                      10231,7                  128,9 %

11) Elektrik enerjisi                                  592,2 mln. kvt/s           23592,4

12) Təbii qaz                                             4990085,8 min kub/m92198,2