2009-cu ilin ilk 9 ayı ərzində respublikanın rezident və qeyri-rezidentləri tərəfindən 132 ölkə ilə aparılmış ticarət əməliyyatlarının həcmi 14355940,3 min ABŞ dolları olmuşdur. Bu müddət ərzində 9986766,2 min ABŞ dolları dəyərində 1804 adda mal ixrac, 4369174,2 min ABŞ dolları dəyərində 5445 adda mal isə idxal olunmuş, ixrac-idxal əməliyyatları üzrə müsbət saldo 5617592,0 min ABŞ dolları təşkil etmişdir.

O cümlədən, respublikaya 20203,1 min ABŞ dolları dəyərində 999,7 ton əmtəə dövlət, hökumət və beynəlxalq təşkilatların xətti ilə təmənnasız kömək, humanitar yük və texniki yardım kimi daxil olmuşdur.

2008-ci ilin ilk 9 ayına nisbətən 2009-cu ilin ilk 9 ayında ixrac əməliyyatlarının həcmi 74,37% (28983843,2 min ABŞ dolları), idxal əməliyyatlarının həcmi isə 16,49% (862578,5 min ABŞ dolları) azalmışdır.

Müvəqqəti ixrac rejimində ölkəmizdən 107822,9 min ABŞ dolları dəyərində mal ixrac edilmiş, 349027,3 min ABŞ dolları dəyərində mal isə ölkəyə müvəqqəti idxal edilmişdir.

2009-cu ilin ilk 9 ayı ərzində müxtəlif növ nəqliyyat vasitələrindən istifadə etməklə 30772,6 min ton yük daşınmışdır. Bu da keçən ilin müvafiq dövrünə nisbətən 40,32% təşkil etmişdir. Bunlardan 25150,3 min ton ixrac, 5622,2 min ton isə idxal əməliyyatlarının payına düşür. İxrac əməliyyatlarında əsasən dəniz (207,1 min ton), dəmiryolu (2293,3 min ton), avtomobil (320,5 min ton), hava (1623,4 min ton) və stasionar nəql etmə (boru kəməri) (20701,0 min ton) nəqliyyat vasitələrindən istifadə olunmuşdur. İdxal əməliyyatlarında dəniz (269,1 min ton), dəmiryolu (4210,7 min ton), avtomobil (1100,6 min ton) və hava (16,3 min ton) nəqliyyat vasitələrinə üstünlük verilmişdir. Qeyd etmək lazımdır ki, daşınmalarda nəqliyyat vasitələrindən istifadənin vəziyyətinin təhlili yalnız yük gömrük bəyannamələri (YGB) əsasında aparılmışdır.

Göstərilən müddət ərzində gömrük orqanlarında 150146 (əlavə vərəqlə birlikdə 204641) ədəd YGB rəsmiləşdirilmişdir. Bunlardan 23452 (əlavə vərəqlə birlikdə 26972) ədəd ixrac, 126694 (əlavə vərəqlə birlikdə 177669) ədəd idxal YGB-dir. 2009-cu ilin ilk 9 ayındə YGB-lərin ümumi sayı 2008-ci ilin müvafiq dövrünə nisbətən 84,27% təşkil etmiş və ya 28018 ədəd bəyannamə az olmuşdur. O cümlədən ixracda azalma 71,42 (9386%) ədəd, idxalda isə 87,18 (18632%) ədəd YGB olmuşdur.

Tranzit olaraq Azərbaycan Respublikası ərazisindən 4796,0 min ton yük keçirilmişdir. Tranzit yüklər əsasən İsveçrə (1607,8 min ton), İtaliya (1088,5 min ton), Bermud adaları (788,0 min ton), Gürcüstan (404,0 min ton), Tacikistan (249,7 min ton), Türkmənistan (249,0 min ton), İran (133,9 min ton), Rusiya (88,5 min ton) və Türkiyə (73,0 min ton) dövlətlərinə göndərilmişdir. Azərbaycan Respublikası ərazisindən daşınan tranzit yükün miqdarı keçən ilin müvafiq dövrünə nisbətən 98,18% olmuş və ya 89,1 min ton azalmışdır.

2009-cu ilin ilk 9 ayı ərzində ixrac-idxal əməliyyatlarının həcminin aylar üzrə dəyişməsi aşağıdakı kimi olmuşdur:

- ixrac əməliyyatlarının həcminin yüksək həddi avqust ayında (1440171,7 min ABŞ dolları), aşağı həddi isə yanvar ayında (694489,9 min ABŞ dolları) olmuşdur;

- idxal əməliyyatlarının həcminin yüksək həddi avqust ayında (573684,8 min ABŞ dolları), aşağı həddi isə mart ayında (401497,8 min ABŞ dolları) olmuşdur;

- sentyabr ayında ixrac əməliyyatlarının həcmi avqust ayı ilə müqayisədə 38572,3 min ABŞ dolları həcmində azalmışdır;

- sentyabr ayında idxal əməliyyatlarının həcmi avqust ayı ilə müqayisədə 69680,8 min ABŞ dolları həcmində azalmışdır.

- ixrac əməliyyatlarında orta aylıq artım 88388,7 min ABŞ dolları, idxal əməliyyatlarında isə orta aylıq azalma 1743,4 min ABŞ dolları olmuşdur.

Fiziki şəxslər tərəfindən respublikaya gətirilən 163604,0 min ABŞ dolları dəyərində əmtəə gömrük mədaxil orderləri (GMO) ilə rəsmiləşdirilmişdir. Keçən ilin müvafiq dövrünə nisbətən GMO ilə rəsmiləşdirilən yüklərin dəyəri 88,36% təşkil etmiş və ya 21549,8 min ABŞ dolları az olmuşdur.

İdxal-ixrac əməliyyatlarının saziş növləri üzrə təhlili göstərir ki, 2009-cu ilin ilk 9 ayı ərzində 01, 21, 41 və 80 saziş növlərinə üstünlük verilib.

 

 

01 (milli valyuta ilə hesablaşma)        -4,69 %                   -0,77 %

21 (SDV ilə hesablaşma)                     -90,18 %                 -77,10 %

23 (dövlət krediti üzrə hesablaşma)   -0,01 %                   -6,54 %

41 (qapalı dövriyyəli valyuta)                 -0,67 %                   -3,79%

80 (digərləri)                                            -4,45 %                   -11,80 %

 

İxrac və idxalın strukturunda gömrük nəzarətindən keçən əsas əmtəələrin payı (%-lə) aşağıdakı kimidir (2008-ci ilin ilk 9 ayına nisbətən müqayisə statistik dəyərə görə aparılmışdır):

İxracda: xam neft - 79,96% (2008-ci ilin ilk 9 ayının ixracına nisbətən 22,06%), neft məhsulları - 11,66% (72,62%), meyvə-tərəvəz - 0,93% (80,37%), bitki və heyvan mənşəli yağlar - 0,85% (100,40%), qara metallar və onlardan hazırlanan məmulatlar - 0,60% (27,84%), kimya sənayesi məhsulları - 0,19% (20,12%), pambıq - 0,14% (132,19%), alüminium və ondan hazırlanan məmulatlar - 0,11% (12,00%), alkoqollu və alkoqolsuz içkilər - 0,08% (58,14%), tütün və tütün məmulatları - 0,04% (144,75%) təşkil edir. Qalan əmtəələrin payına 5,44% düşür.

İdxalda: maşın və elektrik aparatları, avadanlıqlar, elektrotexniki avadanlıqlar və onların ehtiyat hissələri - 34,25% (2008-ci ilin ilk 9 ayının idxalına nisbətən 93,05%), nəqliyyat vasitələri və onların hissələri - 13,71% (63,24%), ərzaq məhsulları - 11,63% (83,27%), qara metallar və onlardan hazırlanan məmulatlar - 9,40% (81,85%), əczaçılıq məhsulları - 2,38% (129,22%), oduncaq və ondan hazırlanan məmulatlar - 1,29% (97,12%), xalq istehlakı malları - 0,71% (85,24%), mebel - 0,64% (101,85%) təşkil edir. Qalan əmtəələrin payına 26,00% düşür.

 

   

1) Neft (xam)                                            20316978,1 t             7985158,9

1.1) Boru kəməri ilə 01.10.2009-cu

ilə qədər gedən xam neft (sayğac

göstəricilərinə əsasən)

-Şimal boru kəməri ilə                           1858182,0 t

-Supsa boru kəməri ilə                          3124528,4 t

-Bakı-Tbilisi-Ceyhan                               26113341,9 t

1.2) Dəmiryolu nəqliyyatı

01.10.2009-cu ilə qədər yola

salınan xam neft (şərti YGB)                 968602,4 t

2) Neft emal məhsulları                         2497928,2 t                1164069,1

o cümlədən, saziş növləri üzrə:

- sərbəst dönərli valyuta ilə                   1717588,9 t                 686441,4

- milli valyuta ilə                                        761551,4 t                  467552,9

- diğərləri                                                   18787,9 t                     10101,8

2.1) 01.10.2009-cu ilə qədər şərti

bəyannamə ilə yola salın. rəsmiləş-

dirilməmiş neft məhsulları                    191882,4 t

3) Bitki və heyvan mənş.yağ.                 36338,6 t                      84771,9                   65,9%

4) Spirtli içkilər                                          5251430,8 L                8281,0                     57,6 %

5) Tütün                                                      1275,1 t                        2896,4                     80,2 %

6) Tütün məmulatı                                    145106,0 min əd.      761,2                        111,8 %

7) Qara metallar                                        28434,0 t                    12980,0                    37,1 %

8) Alüminium                                             12325,5 t                     11357,4                   26,7 %

9) Çay                                                          4239,2 t                       17798,7                   110,4 %

10) Pambıq mahlıcı                                  14424,0 t                     14135,6                   139,3 %

11) Elektrik enerjisi                                   607,4 mln. kvt/s         24227,2

12) Təbii qaz                                               512901,1 min kub/m94712,0