2009-cu ilin ilk 11 ayı ərzində respublikanın rezident və qeyri-rezidentləri tərəfindən 138 ölkə ilə aparılmış ticarət əməliyyatlarının həcmi 18614223,2 min ABŞ dolları olmuşdur. Bu müddət ərzində 13165547,8 min ABŞ dolları dəyərində 935 adda mal ixrac, 5448675,3 min ABŞ dolları dəyərində 4801 adda mal isə idxal olunmuş, ixrac-idxal əməliyyatları üzrə müsbət saldo 7716872,5 min ABŞ dolları təşkil etmişdir.

O cümlədən, respublikaya 26202,4 min ABŞ dolları dəyərində 1639,7 ton əmtəə dövlət, hökumət və beynəlxalq təşkilatların xətti ilə təmənnasız kömək, humanitar yük və texniki yardım kimi daxil olmuşdur.

2008-ci ilin ilk 11 ayına nisbətən 2009-cu ilin ilk 11 ayında ixrac əməliyyatlarının həcmi 71,97% (33807185,8 min ABŞ dolları) azalmış, idxal əməliyyatlarının həcmi isə 16,17% (1051015,1 min ABŞ dolları) azalmışdır.

Müvəqqəti ixrac rejimində ölkəmizdən 107159,7 min ABŞ dolları dəyərində mal ixrac edilmiş, 349055,1 min ABŞ dolları dəyərində mal isə ölkəyə müvəqqəti idxal edilmişdir.

2009-cu ilin ilk 11 ayı ərzində müxtəlif növ nəqliyyat vasitələrdən istifadə etməklə 38015,5 min ton yük daşınmışdır. Bu da keçən ilin müvafiq dövrünə nisbətən 42,03% təşkil etmişdir. Bunlardan 31264,2 min ton ixrac, 6751,3 min ton isə idxal əməliyyatlarının payına düşür. İxrac əməliyyatlarında əsasən dəniz (268,6 min ton), dəmiryolu (2891,0 min ton), avtomobil (411,0 min ton), hava (1646,6 min ton) və stasionar nəql etmə (boru kəməri) (26041,3 min ton) nəqliyyat vasitələrindən istifadə olunmuşdur. İdxal əməliyyatlarında dəniz (336,1 min ton), dəmiryolu (5012,3 min ton), avtomobil (1352,7 min ton) və hava (20,6 min ton) nəqliyyat vasitələrinə üstünlük verilmişdir. Qeyd etmək lazımdır ki, daşınmalarda nəqliyyat vasitələrindən istifadənin vəziyyətinin təhlili yalnız yük gömrük bəyannamələri (YGB) əsasında aparılmışdır.

Göstərilən müddət ərzində gömrük orqanlarında 186290 (əlavə vərəqlə birlikdə 255094) ədəd YGB rəsmiləşdirilmişdir. Bunlardan 31027 (əlavə vərəqlə birlikdə 35818) ədəd ixrac, 155263 (əlavə vərəqlə birlikdə 219276) ədəd idxal YGB-dir. 2009-cu ilin ilk 11 ayında YGB-lərin ümumi sayı 2008-ci ilin müvafiq dövrünə nisbətən 83,95% təşkil etmiş və ya 35626 ədəd bəyannamə az olmuşdur. O cümlədən ixracda artım 9824 (75,95%) ədəd, idxalda isə artım 25802 (85.75%) ədəd YGB olmuşdur.

Tranzit olaraq Azərbaycan Respublikası ərazisindən 6033,0 min ton yük keçirilmişdir. Tranzit yüklər əsasən İsveçrə (1967,0 min ton), İtaliya (1331,0 min ton), Bermud adaları (1176,4 min ton), Gürcüstan (493,0 min ton), Tacikistan (294,2 min ton), Türkmənistan (290,8 min ton), İran (138,7 min ton), Rusiya (116,6 min ton) və Türkiyə (90,0 min ton) dövlətlərinə göndərilmişdir. Azərbaycan Respublikası ərazisindən daşınan tranzit yükün miqdarı keçən ilin müvafiq dövrünə nisbətən 101,22% olmuş və ya 72,9 min ton artmışdır.

2009-cu ilin ilk 11 ayı ərzində ixrac-idxal əməliyyatlarının həcminin aylar üzrə dəyişməsi aşağıdakı kimi olmuşdur:

- ixrac əməliyyatlarının həcminin yüksək həddi noyabr ayında (1605053,9 min ABŞ dolları), aşağı həddi isə yanvar ayında (694489,9 min ABŞ dolları) olmuşdur;

- idxal əməliyyatlarının həcminin yüksək həddi oktyabr ayında (581301,4 min ABŞ dolları), aşağı həddi isə mart ayında (401491,6 min ABŞ dolları) olmuşdur;

- noyabr ayında ixrac əməliyyatlarının həcmi oktyabr ayı ilə müqayisədə 36430,4 min ABŞ dolları həcmində artmışdır;

- noyabr ayında idxal əməliyyatlarının həcmi oktyabr ayı ilə müqayisədə 90827,3 min ABŞ dolları həcmində azalmışdır.

- ixrac əməliyyatlarında orta aylıq artım 91056,4 min ABŞ dolları, idxal əməliyyatlarında isə orta aylıq azalma 2506,6 min ABŞ dolları olmuşdur.

Fiziki şəxslər tərəfindən respublikaya gətirilən 195309,8 min ABŞ dolları dəyərində əmtəə gömrük mədaxil orderləri (GMO) ilə rəsmiləşdirilmişdir. Keçən ilin müvafiq dövrünə nisbətən GMO ilə rəsmiləşdirilən yüklərin dəyəri 79,34% təşkil etmiş və ya 50861,3 min ABŞ dolları çox olmuşdur.

İdxal-ixrac əməliyyatlarının saziş növləri üzrə təhlili göstərir ki, 2009-cu ilin ilk 11 ayı ərzində 01, 21, 41, 78 və 80 saziş növlərinə üstünlük verilib.

 

01 (milli valyuta ilə hesablaşma)              -3,59 %                   -0,64 %

21 (SDV ilə hesablaşma)                           -91,41 %                 -77,21 %

23 (dövlət krediti üzrə hesablaşma)         -0,01 %                   -7,24 %

41 (qapalı dövriyyəli valyuta)                       -0,91 %                   -3,74 %

80 (digərləri)                                                  -4,07 %                   -11,17 %

 

İxrac və idxalın strukturunda gömrük nəzarətindən keçən əsas əmtəələrin payı (%-lə) aşağıdakı kimidir (2008-ci ilin ilk 11 ayına nisbətən müqayisə statistik dəyərə görə aparılmışdır):

İxracda: xam neft - 81,28% (2008-ci ilin ilk 11 ayının ixracına nisbətən 24,56%), neft məhsulları - 10,35% (69,46%), meyvə-tərəvəz - 1,29% (88,20%), bitki və heyvan mənşəli yağlar - 0,85% (96,08%), qara metallar və onlardan hazırlanan məmulatlar - 0,77% (44,49%), kimya sənayesi məhsulları - 0,22% (27,58%), pambıq - 0,13% (115,48%), alüminium və ondan hazırlanan məmulatlar - 0,09% (10,11%), alkoqollu və alkoqolsuz içkilər - 0,07% (56,72%), tütün və tütün məmulatları - 0,04% (140,99%) təşkil edir. Qalan əmtəələrin payına 4,91% düşür.

İdxalda: maşın və elektrik aparatları, avadanlıqlar, elektrotexniki avadanlıqlar və onların ehtiyat hissələri - 35,24% (2008-ci ilin ilk 11 ayının idxalına nisbətən 96,68%), nəqliyyat vasitələri və onların hissələri - 12,87% (62,90%), ərzaq məhsulları - 11,57% (77,51%), qara metallar və onlardan hazırlanan məmulatlar - 9,28% (83,01%), əczaçılıq məhsulları - 2,29% (128,60%), oduncaq və ondan hazırlanan məmulatlar - 1,38% (101,62%), xalq istehlakı malları - 0,77% (89,39%), mebel - 0,70% (107,44%) təşkil edir. Qalan əmtəələrin payına 25,89% düşür.

 

 

 

1) Neft (xam)                                            25575334,6 t             10700483,9

1.1) Boru kəməri ilə 01.12.2009-cu

ilə qədər gedən xam neft (sayğac

göstəricilərinə əsasən)

-Şimal boru kəməri ilə                           2344730,0 t

-Supsa boru kəməri ilə                          3856983,5 t

-Bakı-Tbilisi-Ceyhan                               31951468,9 t

1.2) Dəmiryolu nəqliyyatı

01.12.2009-cu ilə qədər yola

salınan xam neft (şərti YGB)                 1284657,7 t

2) Neft emal məhsulları                         2880997,1 t               1363235,7

o cümlədən, saziş növləri üzrə:

- sərbəst dönərli valyuta ilə                   2091067,8 t                879370,4

-milli valyuta ilə                                        767580,1 t                  471475,3

- digərləri                                                  22349,2 t                     12390,0

2.1) 01.12.2009-cu ilə qədər şərti

bəyannamə ilə yola salın. rəsmiləş-

dirilməmiş neft məhsulları                    128546,9 t

3) Bitki və heyvan mənş. yağ.                47676,1 t                    111919,1                69,3 %

4) Spirtli içkilər                                         6502398,9 L               9551,2                    60,8 %

5) Tütün                                                     1619,9 t                       3726,5                    80,2 %

6) Tütün məmulatı                                   206206,0 min əd.     1216,1                    158,8 %

7) Qara metallar                                      43903,9 t                     19287,9                  52,1 %

8) Alüminium                                            12835,4 t                    11671,7                  22,7 %

9) Çay                                                        5437,4 t                       23151,0                  114,7 %

10) Pambıq mahlıcı                                16575,7 t                     16467,6                  118,4 %

11) Elektrik enerjisi                                 683,5 mln. kvt/s         26919,2

12) Təbii qaz                                             620997,1 min kub/m115607,2